Odrzucenie spadku za małoletnich

W tym wpisie dowiedzą się Państwo jak odrzucić spadek za małoletnie dziecko.

Na temat samego zaś odrzucenia spadku – pisaliśmy tutaj: https://kancelaria-madon.pl/odrzucenie-spadku-po-nowelizacji-z-listopada-2023r/

Jeżeli oboje rodzice – odrzucają spadek jednocześnie za wszystkie swoje małoletnie dzieci, co do których posiadają władze rodzicielską – mogą udać się bezpośrednio do notariusza w celu odrzucenia spadku za małoletnich.

Jeśli jednak nie mogą odrzucić spadku jednocześnie za wszystkie swoje małoletnie dzieci, co do których posiadają władze rodzicielską albo tej władzy nie posiadają – muszą złożyć wniosek do sądu o wyrażenia zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, czyli wniosek na wyrażenie zgodny na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego.

WAŻNE! Zgoda sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego nie stanowi oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Dopiero po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego, rodzice muszą złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka, albo u notariusza, albo w sądzie.

Jaki jest termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniego?

Taki sam jak dla wszystkich – 6 miesięcy. Z tym zastrzeżeniem, że w przypadku osób małoletnich termin do składania oświadczenia rozpocznie swój bieg z chwilą uzyskania przez ich przedstawicieli ustawowych wiedzy o powołaniu do spadku.

Co ważne, zgodnie z art. 1015 §12 Kodeksu cywilnego, jeżeli do złożenie oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymagana jest zgoda sądu – bieg terminu do złożenia oświadczenia ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania sądowego w przedmiocie udzielenia zgody.

Do jakiego sądu wystąpić o zgodę?

Co do zasady – do Sądu opiekuńczego.

Niemniej jednak, zgodnie z art. 641 §2 Kodeksu postępowania cywilnego z chwilą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, wniosek o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka (zgoda na odrzucenie spadku w imieniu dziecka) złożony do sądu opiekuńczego, przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi spadku.

Innymi słowy,  od momentu wszczęcia postępowania o stwierdzanie nabycia spadku po zmarłym – zgodę  na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego wydaje już sąd spadku.

Jeśli do odrzucenia spadku za małoletniego wymagana jest zgoda Sądu i już ją uzyskaliśmy –  to teraz powinniśmy w imieniu małoletniego złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Możemy je złożyć albo w sądzie albo u notariusza.

W jakim sądzie można złożyć oświadczenie od odrzuceniu spadku za małoletniego?

Właściwy będzie sąd rejonowy, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie.

W myśl jednak art. 640 §2 Kodeksu postępowania cywilnego, oświadczenie o odrzuceniu spadku może być złożone w sądzie spadku jeśli uprzednio zostało wszczęte postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Odrzucenie spadku za małoletniego u notariusza

Zgodnie z nowelizacja przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz Kodeksu cywilnego, rodzice mogą złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka bez uzyskiwania zgody sądu rodzinnego.

Aby jednak  móc odrzucić spadek w imieniu małoletniego bez zgody sądu przedstawiciel ustawowy musi spełniać następujące warunki:

1. musi mu przysługiwać władza rodzicielska – nie może być jej pozbawiony;
2. drugi rodzic wyraża na to zgodę. Jeżeli jeden z rodziców się sprzeciwia, albo z jakiś powodów nie chce lub nie może wyrazić zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego, wówczas drugi rodzic nie będzie mógł skorzystać z tej procedury i będzie musiał uzyskać zgodę sądu na odrzucenie spadku w imieniu dziecka;
3. dziecko musi być powołane do dziedziczenia, na skutek tego, że  wcześniej po tym samym spadkodawcy spadek odrzucił rodzic we własnym imieniu;
4. spadek muszą odrzucić wszyscy zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki) tego rodzica, który był spadkobiercą zmarłego i w wyniku którego odrzucenia spadek przeszedł na jego zstępnych.

Innymi słowy, jeżeli ojciec odrzuca spadek po swojej matce (babce dziecka) i ma dwoje dzieci, to oboje te dzieci muszą odrzucić spadek – czyli ojciec musi odrzucić spadek za oboje swoich dzieci. Jeżeli jednak jedno z tych dzieci jest pełnoletnie to najpierw będzie musiało odrzucić spadek dziecko pełnoletnie, aby ojciec mógł odrzucić spadek w imieniu dziecka niepełnoletniego.

Powyższe warunki nie musza być spełnione, jeżeli przed złożeniem oświadczenia zostało wydane zezwolenie sądu na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka w postaci odrzucenia spadku.

Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przed notariuszem wymagane dokumenty:

1. okazania odpisu skróconego aktu zgonu spadkodawcy;
2. podania ostatniego adresu, zamieszkania zmarłego ;
3. podania danych osobowych rodziców dziecka w imieniu, którego będzie odrzucany spadek;
4. odpis skrócony aktu urodzenia oraz dane osobowe dziecka w imieniu, którego będzie odrzucany spadek;
5. jeżeli dziecko doszło do dziedziczenia w wyniku odrzucenia spadku przez jego rodzica, wówczas dokument, z którego będzie wynikało, że rodzic odrzucił spadek – wypis aktu notarialnego oświadczenia o odrzuceniu spadku – jeżeli rodzic odrzucał spadek u notariusza lub wyciąg z protokołu z rozprawy, gdy rodzic odrzucał spadek w sądzie;
6. prawomocne postanowienie sądu rodzinnego wyrażające zgodę na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego (jeżeli w danym wypadku jest konieczne);
7. podania danych osobowych spadkobierców, którzy dziedziczą w dalszej kolejności (jeżeli są one znane rodzicom odrzucającego spadek).

Oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego rodzice przy  zachowaniu powyższych warunków mogą złożyć u notariusza lub w sądzie.